top

Podatkowa grupa kapitałowa a ceny transferowe

Natalia Kaczorowska, DMS TAX

Podmioty tworzące Podatkową Grupę Kapitałową (dalej: PGK) zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych[1]
(dalej: uCIT) zawierając wzajemne transakcje pomiędzy jej uczestnikami nie podlegają regulacjom z zakresu cen transferowych.

Przepis art. 11 ust. 8 uCIT wyłącza bowiem możliwość stosowania zapisów dotyczących podmiotów powiązanych oraz szacowania dochodu w sytuacji gdy podmioty zawierające daną transakcję należą do PGK.

Początkowo ustalmy czym jest PGK i jakie warunki należy spełnić, aby możliwym było jej utworzenie. PGK jest instytucją prawa podatkowego regulowaną przepisami uCIT. PGK mogą tworzyć wyłącznie spółki kapitałowe (tj. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółki akcyjne), mające siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Regulacje art. 1a uCIT wskazują jakie warunki należy spełnić, aby możliwym było utworzenie PGK:

  • przeciętny kapitał zakładowy, przypadający na każdą z tych spółek, jest nie niższy niż 1.000.000 zł;
  • jedna ze spółek (tj. spółka dominująca) posiada bezpośredni 95% udział w kapitale zakładowym lub w tej części kapitału zakładowego pozostałych spółek (tj. spółek zależnych);
  • spółki zależne nie posiadają udziałów w kapitale zakładowym innych spółek tworzących tę grupę;
  • w spółkach tych nie występują zaległości we wpłatach podatków stanowiących dochód budżetu państwa;
  • umowa utworzenia PGK musi być zawarta w formie aktu notarialnego na okres co najmniej 3 lat podatkowych (umowa ta musi zostać zarejestrowana przez naczelnika urzędu skarbowego);
  • PGK osiągnie za każdy rok podatkowy udział dochodów w przychodach w wysokości co najmniej 3%.[2]

W związku z tym, iż podatek dochodowy należny za dany rok podatkowy liczony jest od łącznych dochodów uczestników PGK, dlatego też ceny ustalane w transakcjach pomiędzy podmiotami należącymi do takiej grupy mogą być określane na poziomie wynikającym z przepisów art. 11 uCIT.

Skoro wiemy już co to jest PGK, możemy przejść do zależności występujących pomiędzy transakcjami zawieranymi przez członków PGK a regulacjami prawnymi w zakresie cen transferowych. Analizę niniejszego tematu należy rozpocząć od zapisów wspomnianego już art. 11 ust. 8 uCIT. Z brzmienia wskazanego przepisu wynika, że zwalniają one członków PGK z obowiązku stosowania cen rynkowych dla wzajemnych transakcji. Czyli podmioty funkcjonujące w ramach PGK w oparciu o przepisy uCIT mają możliwość swobodnego i dowolnego kształtowania cen bez konieczności podporządkowywania ich regułom rynkowym. 

Niestety ustawodawca nie przewidział podobnych regulacji na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług[3] (dalej: uVAT) w związku z czym generuje to szereg problemów i wątpliwości co do możliwości swobodnego kształtowania cen we wzajemnych transakcjach podmiotów wchodzących w skład PGK pomimo tego, iż dają im taką możliwość przepisy uCIT.

Przepisem odnoszącym się do tematyki cen transferowych w uVAT jest art. 32. Zgodnie z jego  literalnym brzmieniem przy uwzględnieniu wskazanym w tym przepisie zależności, organ podatkowy określa podstawę opodatkowania zgodnie z wartością rynkową, jeżeli okaże się, że związek pomiędzy podmiotami powiązanymi miał wpływ na ustalenie wynagrodzenia z tytułu dostawy towarów lub świadczenia usług. Z powyższego wynika zatem, że ustawodawca dał organom możliwość oszacowania obrotu dla transakcji zawartych pomiędzy podmiotami powiązanymi przy czym bez znaczenia pozostaje fakt ich przynależności do PGK. Dodatkowo należy wskazać, iż członkowie PGK na gruncie uVAT są rozliczani indywidualnie, a zatem na zupełnie innych zasadach niż w przypadku uCIT.

Ponadto na uwagę zasługuje fakt, że ustawodawca przewidział odrębną definicję podmiotów powiązanych we wspomnianej ustawie VAT, nie mającej związku z uCIT.
W myśl art. 32 uVAT jeśli pomiędzy nabywcą a dokonującym dostawy towarów lub usługodawcą istnieje związek kapitałowy bądź rodzinny (szczegółowo określony w ust. 2 wskazanego artykułu) oraz w przypadku gdy wynagrodzenie jest:

  • niższe od wartości rynkowej, a nabywca towarów lub usług nie ma zgodnie z (…) określonymi przepisami (…) pełnego prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego,
  • niższe od wartości rynkowej, a dokonujący dostawy towarów lub usługodawca nie ma zgodnie z (…) określonymi przepisami (…) pełnego prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, a dostawa towarów lub świadczenie usług są zwolnione od podatku,
  • wyższe od wartości rynkowej, a dokonujący dostawy towarów lub usługodawca nie ma zgodnie z (…) określonymi przepisami (…) pełnego prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego

– organ podatkowy określa podstawę opodatkowania zgodnie z wartością rynkową, jeżeli okaże się, że związek ten miał wpływ na ustalenie wynagrodzenia z tytułu dostawy towarów lub świadczenia usług.[4]

W związku z brakiem jasności regulacji ustaw podatkowych oraz niejednolitym stanowiskiem organów podatkowych w zakresie cen transferowych dla PGK, podatnicy mają wątpliwości co do obowiązku stosowania zapisów art. 32 uVAT do transakcji zawieranych pomiędzy podmiotami należącymi do PGK.

Dlatego też na uwagę zasługuje wyrok NSA z dnia 8 października 2013 r. o sygnaturze I FSK 1536/12., w którym organ zajął jednoznaczne stanowisko w powyższej kwestii. W niniejszym wyroku NSA wskazuje, że „(…) za bezpodstawny należy uznać pogląd, że transakcje spółek (będących na gruncie VAT odrębnymi podatnikami), należących do PGK z założenia nie mogą mieć na celu uchylania się od opodatkowania lub unikania opodatkowania w podatku od towarów i usług. Jeżeli bowiem PGK zostanie (jest) utworzona z udziałem powiązanych ze sobą podatników posiadających pełne prawo do odliczania VAT oraz podatników posiadających ograniczone prawo do odliczania VAT lub pozbawionych tego prawa, podatnicy Ci mogą w pełni świadomie – w celu uchylania się od opodatkowania czy unikania opodatkowania w podatku od towarów i usług – tak kształtować ceny transakcyjne (obojętne z punktu widzenia podatku dochodowego z uwagi na art. 11 ust. 8 u.p.d.o.p.), aby osiągać niedozwolone – z punktu widzenia art. 80 dyrektywy i art. 32 u.p.t.u. – korzyści podatkowe w podatku od towarów i usług, doprowadzając do nadużycia prawa”.[5]

Zdaniem NSA „(…) aby zapobiec takiej sytuacji, należy stwierdzić, że transakcje spółek w ramach PGK działających z udziałem powiązanych ze sobą podatników, posiadających pełne prawo do odliczania VAT oraz podatników posiadających ograniczone prawo do odliczania VAT lub pozbawionych tego prawa, podlegają ocenie z punktu widzenia art. 32 u.p.t.u., z możliwością określenia podstawy opodatkowania tych transakcji na podstawie wartości rynkowej (…)”.[6]

Przy czym należy wskazać, iż przepis art. 32 uVAT nie będzie miał zastosowania dla transakcji zawieranych pomiędzy spółkami powiązanymi w ramach PGK, które mają pełne prawo do odliczenia podatku od towarów i usług. Dzieje się tak dlatego, że zaniżenie bądź zawyżenie cen transakcyjnych pomiędzy wskazanymi podmiotami nie może prowadzić do uchylania się od opodatkowania czy też unikania tego opodatkowania.

Powyższe stanowisko daje jasny sygnał dla podmiotów wchodzących w skład PGK zawierających wzajemne transakcje, że w przypadkach wskazanych w wyroku powinny one stosować się do regulacji cen transferowych określonych w art. 32 uVAT pomimo tego, że są one zwolnione z tego obowiązku na gruncie uCIT.


[1] Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych z dnia 15 lutego 1992 r. (Dz. U. Nr 21, poz. 86, z póź. zm.).
[2] Ibidem, art. 1a.
[3] Ustawa o podatku od towarów i usług z dnia 11 marca 2004 r. (Dz. U. Nr 54, poz. 535, z póź. zm.).
[4] Ibidem, art. 32.
[5] Wyrok NSA I FSK 1536/12 z dnia 8 października 2013 r.
[6] Wyrok NSA I FSK 1536/12 z dnia 8 października 2013 r.

Pokaż wszystkie publikacje

© DMS TAX Sp. z o.o. 2014

Właściwe wsparcie
dla Twojego biznesu

Świadczymy usługi z zakresu:

 Zobacz >>

Masz kontrolę cen transferowych? Skorzystaj
z pomocy ekspertów DMS TAX.

Skontaktuj się z nami:

Kontrola cen

lub zadzwoń:
+48 71 79 25 991